Hejt i przemoc to temat niestety mocno aktualny, a że marzec jest Miesiącem Biblioterapii, to podjęłyśmy się, wraz z Kasią Majchrzak, poprowadzenia warsztatów z elementami biblioterapii oscylujące wokół tego tematu. Warsztaty skierowane były przede wszystkim do nauczycieli i bibliotekarzy, którzy pracują z młodszymi dziećmi na poziomie klas 1-4 szkoły podstawowej, jednak wiele materiałów można wykorzystać także w pracy z młodzieżą i dorosłymi.
Zajęcia online były wyzwaniem warsztatowym, gdyż do komunikacji mogliśmy użyć wyłącznie czatu ze względu na bardzo liczne grono uczestników. Kolejną trudnością była właśnie ta liczebność, bo zalogowało się ponad sto osób. Ktokolwiek prowadził kiedykolwiek warsztaty ten wie, że z tak dużą grupą praca jest bardzo trudna, choć nie niemożliwa.
Na początek podałyśmy wyniki najnowszych badań prowadzonych w szkołach, a dotyczących przemocy, co dało wgląd w skalę zjawiska. Następnie przedstawiłyśmy propozycję zajęć, podając dwa warianty tematu, metody pracy oraz cele spotkania.
Zaprezentowałyśmy też książkę Na niby autorstwa Maxime Derouen, w genialnym przekładzie Patrycji Masłowskiej, uwzględniającym, wcale nie łatwe do translacji, związki frazeologiczne, wydaną przez Wydawnictwo NoBell. Na tej publikacji oparłyśmy zajęcia, w ramach których przeczytałyśmy tę krótką historię, a potem zaproponowałyśmy do niej kilka ćwiczeń sprawdzających uważne słuchanie, a także pomagających uczestnikom wczuć się w emocje poszczególnych bohaterów, a następnie określić swój stosunek do prezentowanych postaw i zachowań. Potem wspólnie ustalaliśmy definicję „żartów na niby”, a także granicę, która sprawia, że żart staje się nękaniem, formą przemocy w białych rękawiczkach.
W trakcie pojawił się krótki przerywnik językoznawczy, czyli wspomniane związki frazeologiczne, które dzieci powinny wyodrębnić z treści z pomocą osoby prowadzącej. Osoby biorące udział w szkoleniu nie miały z tym najmniejszych problemów.
Uczestnicy mieli także okazję zagrać w grę „zjeść beczkę soli”, która pozwala poznać się grupie lepiej i dzięki temu budować wzajemną sympatię i dobre relacje, co z kolei przekłada się na zmniejszenie narażenia na hejt.
Druga część spotkania była skierowana do dorosłych prowadzących zajęcia z dziećmi. Zawierała definicję przemocy rówieśniczej, czyli bullyingu, a także konkretne rady, co w sytuacji przemocowej może zrobić nauczyciel, co rodzic, a co inni uczniowie. Także w tej części uczestnicy wzięli udział w kilku prostych ćwiczeniach, polegających na przypisaniu emocji ofiarom, sprawcom i świadkom, a także mogli sprawdzić, czy mają cechy predystynujące ich do jednej z tych ról.
Na koniec zaproponowałyśmy obszerną bibliografię oraz pokazałyśmy książki i pomoce dydaktyczne, które wykorzystałyśmy, aby przygotować poszczególne treści i ćwiczenia. Wskazałyśmy także dwa bardzo przejmujące filmy, które warto obejrzeć, tym razem jako propozycję dla młodzieży, co hejt może zdziałać w określonych społecznościach i jak to wygląda emocjonalnie ze strony ofiary, sprawców i świadków. Przybliżyłyśmy też konkurs filmowy dla dzieci i młodzieży, organizowany przez Fundację I Pójdziesz Dalej, w ramach którego młodzi ludzie przygotowują filmy o hejcie ze swojej perspektywy.
Wspomniałyśmy także o Fundacji Całym Sercem Nadzieja, która bardzo mocno wspiera społeczności szkolne w kryzysie związanym z hejtem i nie tylko, prowadząc telefon zaufania oraz interwencje w konkretnych przypadkach, a także szeroko zakrojoną profilaktyczną akcję edukacyjną.
Dużym zaskoczeniem była dla nas aktywność uczestniczek i uczestników spotkania, mimo tego niekomfortowego kanału komunikacyjnego, jakim był czat. Obecni chętnie podejmowali dyskusję, dzieli się swoimi doświadczeniami, czasami bardzo osobistymi, za co jesteśmy wdzięczne, gdyż perspektywa każdego człowieka jest nieco inna, a poznanie różnych punktów widzenia wzbogaca sposób patrzenia i reagowania na problem, z którym mierzy się praktycznie niemal każda polska szkoła, każda rodzina, każdy z nas. Cieszymy się, że mogłyśmy wspomóc środowisko kolejnymi narzędziami do radzenia sobie z tym tematem, choć zdajemy sobie sprawę, że jest to jedynie niewielka kropla w oceanie potrzeb.
Autorka: Agata Kyzioł-Cieślak
Autorki zdjęć: Kasia Majchrzak i Agata Kyzioł-Cieślak